Dzwonimy coraz częściej komunikatorem niż standardowo. Nie bez powodu

Telefon do znajomych? Niekoniecznie przez standardowe połączenie operatora. Coraz chętniej korzystamy z innych opcji – np. Whatsapp czy innych komunikatorów.

Dlaczego tak robimy? Jak się okazuje – chodzi nie tylko o wygodę.

Kiedy rozmowy przez komunikatory się opłacają?

Rozmowy przez internet mają wiele zalet i w wielu sytuacjach są bardziej opłacalne (lub wręcz niezastąpione) w porównaniu do połączeń tradycyjnych. Kiedy szczególnie warto ich używać?

• Połączenia międzynarodowe i roaming: To chyba najważniejsza przewaga. Dzwoniąc przez WhatsApp/Skype możesz rozmawiać z osobą na drugim końcu świata praktycznie za darmo – płacisz tylko za transfer danych, który w skali pojedynczej rozmowy jest znikomy, zwłaszcza jeśli masz dostęp do Wi-Fi. Tradycyjne połączenie międzynarodowe bywa bardzo drogie (np. kilka złotych za minutę poza UE). Nawet jeśli używasz mobilnego internetu w roamingu, często bardziej opłaca się wykupić lokalną kartę/eSIM z pakietem i dzwonić przez komunikator, niż płacić za minuty roamingowe. W UE co prawda mamy „roam like at home”, ale poza UE – messengerowy call to zbawienie dla portfela. Przykładowo, 30-minutowa rozmowa audio WhatsApp zużyje ~9 MB, co nawet przy drogim roamingu danych (powiedzmy 50 zł za 100 MB) kosztuje grosze, w porównaniu do taryfy głosowej (30 min mogłoby kosztować kilkaset zł).
• Wideorozmowy: Klaszczące do kamerki dziecko, pokazywanie nowego mieszkania rodzinie, konsultacja stroju ze znajomym – tego nie zaoferuje zwykły telefon. Jeśli chcesz kogoś zobaczyć, to tylko komunikator internetowy (ew. dedykowane rozwiązania jak FaceTime). W erze pandemicznej wiele osób doceniło możliwość wspólnego “przebywania” wirtualnie twarzą w twarz. Nawet dodatkowe dane warte są tej wartości dodanej.
• Brak naliczania minut: W komunikatorach nie ma czegoś takiego jak “limit minut” – jeśli masz internet, możesz gadać ile wlezie. Dla osób, które np. w prepaid mają mało minut, a dużo danych, to wygodne. Albo gdy dzwonisz do kogoś, kto ma inny plan i nie chcesz, by to on płacił – np. połączenie telefoniczne by obciążyło jedną ze stron w roamingu, a WhatsApp wykorzysta tylko pakiety, które i tak już opłaciliście.
• Grupowe rozmowy i konferencje: Często chcemy połączyć się w kilka osób jednocześnie – rodzinna pogawędka z rozsianymi krewnymi, spotkanie ze znajomymi online, burza mózgów w zespole projektowym. Komunikatory (Messenger, WhatsApp, Zoom itd.) umożliwiają połączenia grupowe audio/wideo z wieloma uczestnikami. Tradycyjna telefonia ma co prawda funkcję telekonferencji, ale zwykle ograniczoną i bez obrazu, a każdy uczestnik dzwoniący z zagranicy to kolejny problem kosztowy. W aplikacji możecie wszyscy widzieć się nawzajem – bez dodatkowych opłat.
• Funkcje dodatkowe: Filtry AR, udostępnianie ekranu, wspólne oglądanie wideo, reakcje emoji na żywo – komunikatory oferują całą gamę bajerów uatrakcyjniających rozmowę, niedostępnych przez zwykły telefon. To oczywiście gadżety, ale czasem przydatne (np. udostępnienie ekranu w Skype by pomóc komuś coś skonfigurować – bezcenne, a przez telefon byś tego nie zrobił).
• Bezpieczeństwo i prywatność: Wiele komunikatorów (WhatsApp, Signal, Telegram, Viber) oferuje pełne szyfrowanie end-to-end rozmów. Treść takiej rozmowy jest poufna, nawet operator internetowy nie podejrzy co mówisz. W klasycznym połączeniu telefonicznym rozmowy nie są otwarcie podsłuchiwane, ale są rejestrowane metadane, a w pewnych sytuacjach służby mogą się wpiąć w rozmowę. Dla większości osób to subtelna różnica, ale np. dla dziennikarzy czy aktywistów – komunikator bywa preferowany także z tego względu.
• Brak zależności od zasięgu GSM: Są miejsca, gdzie masz Wi-Fi (np. hotel, samolot z Wi-Fi) lub tylko internet, a brak sygnału komórkowego. Np. głęboko w biurze w piwnicy – brak zasięgu sieci, ale jest Wi-Fi firmowe. W takiej sytuacji tylko komunikator pozwoli Ci się dodzwonić, bo tradycyjny telefon nie złapie sygnału. W ten sposób VoIP “przenosi” Twój zasięg tam, gdzie jest internet.

Krótko mówiąc, rozmowy przez komunikatory opłacają się wszędzie tam, gdzie tradycyjne połączenia byłyby uciążliwe lub kosztowne. Jeśli obie strony mają dostęp do internetu, to czemu nie skorzystać – szczególnie na dalekich dystansach lub gdy chcemy czegoś więcej niż głosu. Dzisiejsze pakiety na internet mobilny często są na tyle duże, że swobodnie mieszczą sporo rozmów online, więc czemu nie wykorzystać tego, za co i tak płacimy?

Kiedy lepiej dzwonić klasycznie, czyli przez GSM?

Mimo wszystkich zalet VoIP, są sytuacje, w których zwykły telefon wygrywa i lepiej sięgnąć po połączenie komórkowe (GSM/VoLTE). Kiedy to ma sens?

• Połączenia alarmowe i krytyczne sytuacje: To oczywiste, ale warte podkreślenia – w razie nagłego wypadku zawsze dzwoń na numer alarmowy zwykłym telefonem. Aplikacje mogą zawieść (brak netu, opóźnienie), a operatorzy komórkowi zapewniają priorytet dla połączeń alarmowych. Poza tym dyspozytor pogotowia raczej nie odbierze Ci na WhatsApp… Podobnie, jeśli musisz pilnie i pewnie do kogoś dotrzeć (np. sprawa życia i śmierci) – zadzwoń tradycyjnie o ile masz zasięg.
• Brak dostępu do internetu / bardzo słaby internet: Bywają miejsca, gdzie sieć komórkowa działa ledwo na 1 kreskę albo tylko 2G (EDGE) – prędkość żółwia. Czasem nawet nie ma 3G, a sygnał GSM wystarczy tylko na SMS/połączenie. W takich warunkach rozmowa przez komunikator może w ogóle się nie zestawić lub będzie ciągle zrywać. Zwykłe połączenie głosowe GSM jest zaprojektowane do pracy przy minimalnym sygnale – jeśli tylko masz jedną kreskę, prawdopodobnie się dodzwonisz i utrzymasz połączenie. VoIP potrzebuje pewnego minimum (zwłaszcza do wideo). Dlatego np. będąc na odludziu, w górach – lepiej polegać na telefonie.
• Masz nielimitowane rozmowy i mały pakiet danych: To częsty przypadek w abonamentach – operator daje nielimitowane minuty/SMS, ale np. tylko 5 GB internetu. W takiej sytuacji każda minuta przez komunikator to tak naprawdę marnowanie pakietu, skoro możesz zadzwonić normalnie za darmo (w ramach abonamentu). Dotyczy to szczególnie rozmów krajowych. Jeśli dzwonisz do cioci z Krakowa będąc w Gdańsku – użyj telefonu, nie uszczuplisz pakietu. Komunikator sens ma, gdy normalnie by Cię to kosztowało (albo potrzebujesz wideo). Póki co, w planach prepaid też często minut jest mnóstwo, a dane ograniczone – szkoda danych na rozmowę, którą możesz wykonać klasycznie.
• Stabilność i jakość połączenia głosowego: O ile w idealnych warunkach Skype czy FaceTime brzmią lepiej niż GSM, o tyle w praktyce zwykłe połączenia głosowe (zwłaszcza po VoLTE, czyli rozmowy przez 4G) są bardzo stabilne i całkiem dobrej jakości (HD Voice). Nie ma tam opóźnień związanych z internetem, jittera, ryzyka, że ktoś zacznie nam ciąć bo dom wykopali kabel światłowodowy. Telefon działa z priorytetem w sieci radiowej, więc nawet jak sieć komórkowa jest przeciążona danymi, połączenie głosowe zostanie przepchnięte. W komunikatorze może zacząć ciąć. Więc gdy np. prowadzisz ważną rozmowę biznesową w ruchu – połączenie GSM może być pewniejsze.
• Kompatybilność i wygoda dla drugiej strony: Żeby zadzwonić przez komunikator, obie strony muszą mieć smartfon, internet i tę samą aplikację. Często o tym zapominamy, bo wszyscy znajomi mają WhatsApp, ale np. osoby starsze nie zawsze są obeznane z aplikacjami. Babcia może nie mieć smartfona, albo woli odebrać normalny telefon stacjonarny. W takich przypadkach nie będziemy przecież zmuszać jej do instalacji komunikatora – dzwonimy normalnie. Też bywa, że ktoś ma rozładowany telefon i przełożył kartę do starej Nokii – messengerem do niego nie trafisz. Zatem zawsze warto mieć możliwość zadzwonienia tradycyjnie.
• Mniejsze zużycie baterii: Połączenia GSM zazwyczaj są mniej obciążające dla baterii niż wideorozmowa przez internet (ekran może być wyłączony, transmisja audio jest w dedykowanym module). Jeśli zatem jesteś w sytuacji podbramkowej z baterią – np. 5% i brak ładowarki – lepiej wykonać szybki telefon niż odpalać Messengera z video, bo ten drugi może Ci wyczerpać resztkę energii (transmisja danych + ekran = duży pobór mocy). To detal, ale czasem istotny.
• Koszty specjalne: Dotyczy głównie firm/instytucji – np. dzwoniąc na numery typu 0800, infolinie bankowe itd., często musisz użyć tradycyjnego telefonu. Komunikator tu nie pomoże, bo te numery nie mają odpowiedników internetowych. Podobnie połączenie na telefon satelitarny czy do systemów konferencyjnych w firmach – czasem tylko PSTN wchodzi w grę. To niszowe przypadki, ale warto pamiętać, że jednak nie wszystko da się załatwić komunikatorami.

Podsumowując, lepiej dzwonić klasycznie gdy: masz do tego warunki (zasięg), a rozmowa jest prosta (głosowa), lokalna i nie chcesz tracić limitu danych lub ryzykować jakości. Dzisiejsze abonamenty umożliwiają wykonywanie tysiąca minut bez dodatkowych opłat, więc korzystaj z tego. Komunikatory zachowaj na okoliczności, gdy faktycznie wnoszą przewagę (jak w poprzednim punkcie).

Najlepiej po prostu zachować elastyczność: nie być “ortodoksem” ani jednej, ani drugiej opcji. Czasem zadzwonić normalnie, czasem przez internet – w zależności co jest praktyczniejsze i tańsze w danej chwili.

Czy warto używać Wi-Fi Calling zamiast komunikatora?

Wi-Fi Calling (VoWiFi) to usługa oferowana przez operatorów komórkowych, pozwalająca wykonywać standardowe połączenia telefoniczne wykorzystując domowe Wi-Fi. Działa to tak, że Twój telefon, gdy nie ma zasięgu sieci komórkowej, może zalogować się do sieci operatora przez internet (szyfrowanym tunelem). Dla rozmówcy nic się nie zmienia – wybierasz numer i rozmawiasz jak zwykle, a Ty korzystasz z Wi-Fi zamiast nadajników GSM.

Czy to konkurencja dla rozmów przez komunikatory? Raczej uzupełnienie. Kilka punktów porównania:

• Zużycie danych: Wi-Fi Calling, mimo że używa internetu, nie zużywa Twojego pakietu danych komórkowych – działa po Wi-Fi (czyli np. podłącza się do Twojego internetu domowego, za który i tak płacisz ryczałt). Poza tym sama rozmowa przez Wi-Fi Calling jest bardzo lekka – to zwykła transmisja głosu, rzędu kilkuset kilobajtów na minutę, podobnie jak VoIP. Jeśli nawet używasz Wi-Fi z limitowanego źródła (np. hotspot z telefonu innej osoby), to transfer będzie porównywalny z rozmową audio przez komunikator. Ale typowo Wi-Fi w domu ma nielimitowany transfer, więc nie ma to znaczenia.
• Jakość i niezawodność: Połączenia Wi-Fi Calling mają jakość porównywalną do VoLTE (HD Voice), czyli bardzo dobrą jak na telefoniczne standardy. Często brzmią lepiej niż połączenia 3G. Ważne jest to, że jeśli masz słaby sygnał GSM w domu (np. grube mury), ale masz dobre Wi-Fi, to dzięki Wi-Fi Calling będziesz mógł komfortowo zadzwonić – bez rwania i szukania zasięgu przy oknie. Komunikator internetowy mógłby zrobić to samo, ale osoba po drugiej stronie musiałaby też być online. Przy Wi-Fi Calling dzwonisz na normalny numer, więc dla odbiorcy to transparentne.
• Dla kogo? Wi-Fi Calling jest świetne, jeśli chcesz rozmawiać z ludźmi, którzy nie korzystają z komunikatorów, lub gdy dzwonisz na infolinie, do lekarza, do urzędu – słowem, tam gdzie potrzebny jest normalny numer. Jeśli masz w domu dobrą sieć Wi-Fi, to każdy taki telefon będzie czysty i stabilny. Za granicą Wi-Fi Calling pozwala nawet dzwonić do kraju jak lokalnie (w wielu przypadkach połączenie Wi-Fi Calling z zagranicy na polski numer jest traktowane jak połączenie krajowe – ale to zależy od operatora, warto doczytać w regulaminie). To może konkurować z komunikatorami w sytuacji, gdy chcesz zadzwonić na czyjś numer (np. do hotelu, taksówki za granicą) – zamiast płacić roaming, włączasz Wi-Fi Calling i rozmawiasz “jak z domu”.
• Wideo: Wi-Fi Calling dotyczy tylko połączeń głosowych i SMS. Nie zrobisz przez to wideorozmowy. Więc komunikatory i tak wygrywają, gdy potrzebny jest obraz.
• Użycie: Włączenie Wi-Fi Calling jest zazwyczaj bardzo proste (w ustawieniach telefonu, jeśli operator wspiera – obecnie w PL wszyscy główni wspierają). Potem dzwonisz normalnie z dialera telefonu, a u góry pojawia się napis “WiFi” zamiast nazwy sieci komórkowej. Możesz chodzić po mieszkaniu, a dopóki masz zasięg Wi-Fi, rozmowa będzie stabilna. Jeśli wyjdziesz z domu, telefon może płynnie przełączyć się na sieć komórkową (VoLTE) – bez przerywania rozmowy.
• Czy warto? Tak, warto to mieć włączone, bo nic nie szkodzi, a czasem bardzo pomaga. W kontekście oszczędzania pakietu – Wi-Fi Calling korzysta z internetu stacjonarnego, więc Twój pakiet mobilny pozostaje nietknięty. Gdy jesteś na Wi-Fi, i tak byś pewnie użył komunikatora do rozmowy internetowej – ale Wi-Fi Calling daje Ci alternatywę: możesz zadzwonić normalnie i nie martwić się, że druga osoba musi mieć internet. W pewnym sensie łączy zalety obu światów: tradycyjnego telefonu (dowolny numer, dzwonisz do każdego) i rozmowy internetowej (wykorzystuje sieć IP zamiast stacji bazowych).

Zatem Wi-Fi Calling nie zastępuje w pełni komunikatorów, bo nie da wideorozmowy czy czatu grupowego, ale jest świetnym dodatkiem. Jeśli Twoim celem jest ograniczyć koszty i problemy sygnałowe, to Wi-Fi Calling spełnia tę rolę znakomicie przy połączeniach głosowych. Możesz traktować to jako uzupełnienie strategii komunikacyjnej: rozmawiaj normalnie przez telefon, ale wykorzystuj Wi-Fi gdzie się da (automatycznie poprzez Wi-Fi Calling), a do bogatszych form kontaktu (video, grupy) używaj komunikatorów. Wszystko po to, by finalnie mieć jak najlepszą jakość i nie przepłacać – ani pieniędzmi, ani megabajtami.

Na koniec pamiętaj: niezależnie, czy dzwonisz przez internet czy klasycznie, najważniejszy jest kontakt z drugim człowiekiem. Technologie to tylko narzędzia – oby służyły nam jak najlepiej, a ich ograniczenia (jak zużycie transferu) były dla nas świadome i zaplanowane. Dzięki temu unikniemy niemiłych niespodzianek, jak sms “wykorzystano 100% środków”, i będziemy w pełni cieszyć się możliwościami, jakie daje nam współczesna komunikacja.

Piotr Romanowski

Miłośnik wszystkiego, co związane z nowymi technologiami. Kiedyś konsultant w branży telko; dziś działający głównie w sferze oprogramowania, a przy okazji niezmiennie zafascynowany wszystkim, co dotyczy technologii mobilnych oraz znaczenia internetu w codzienności. Kontakt: piotr@opiseo.com