Czy oglądając seriale na smartfonie psuje się wzrok? Oto, co mówią badania naukowców

Oglądanie seriali na smartfonie to już codzienność – w tramwaju, w łóżku, podczas obiadu. Ekran w dłoni jest bliżej niż telewizor, daje poczucie prywatności i swobody. Ale z tyłu głowy coraz częściej pojawia się pytanie: czy takie nawyki nie psują wzroku? Czy patrzenie godzinami w ekran 6–7 cali naprawdę szkodzi?

Nie chodzi tu o demonizowanie technologii, ale o realne konsekwencje dla naszego zdrowia. Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ale naukowcy mają na ten temat coraz więcej do powiedzenia – i wnioski są warte uwagi.

Bliskość ekranu i akomodacja: to robi różnicę

Smartfon trzymamy zazwyczaj 20–30 cm od oczu. Dla porównania: zalecana odległość ekranu monitora to co najmniej 50–70 cm, a telewizora – nawet powyżej 2 metrów. Ta różnica nie jest bez znaczenia. Bliska praca wzrokowa powoduje długotrwałe napięcie mięśni odpowiedzialnych za akomodację, czyli ustawienie ostrości. U młodych osób oczy radzą sobie z tym stosunkowo dobrze, ale nie bez konsekwencji.

Według badań opublikowanych w „Journal of Ophthalmology” (2020), ponad 80% osób korzystających intensywnie ze smartfonów doświadcza tzw. zespołu widzenia komputerowego (CVS – Computer Vision Syndrome). Objawy? Zmęczenie oczu, suchość, łzawienie, rozmazany obraz, a czasem nawet bóle głowy i karku. To nie są przejściowe niedogodności – w przypadku dzieci i młodzieży mogą prowadzić do trwałych zmian w układzie wzrokowym.

Krótkowzroczność – rośnie w zastraszającym tempie

Najpoważniejszy i najczęściej cytowany skutek długotrwałego korzystania ze smartfonów to nasilenie krótkowzroczności (miopii). WHO już kilka lat temu ostrzegało, że do 2050 roku nawet 50% ludzkości będzie krótkowzroczna, a główną przyczyną tego zjawiska – poza genetyką – będzie styl życia, a dokładniej: nadmiar ekranów i brak ekspozycji na naturalne światło.

Badania opublikowane w „Lancet Global Health” i analizowane przez Johns Hopkins University pokazują, że dzieci korzystające ze smartfonów więcej niż 3 godziny dziennie mają 2,6 razy większe ryzyko rozwoju krótkowzroczności niż ich rówieśnicy. A im mniejszy ekran i bliższa odległość, tym gorzej. Oglądanie seriali godzinami na telefonie to więc prosta droga do okularów – szczególnie u dzieci i nastolatków.

Niebieskie światło – demon czy przesada?

W kontekście ekranów wiele mówi się o niebieskim świetle – promieniowaniu o krótkiej fali emitowanym przez ekrany LED. O ile nie jest ono „radioaktywne”, jak czasem chcą to przedstawiać producenci filtrów, to badania potwierdzają, że ekspozycja na niebieskie światło wieczorem może zaburzać rytm dobowy i produkcję melatoniny. A to przekłada się nie tylko na jakość snu, ale również na regenerację oczu i funkcje poznawcze.

Badacze z Harvard Medical School wykazali, że osoby korzystające z ekranów tuż przed snem zasypiają średnio o 30 minut później i mają o 50% mniejszą produkcję melatoniny niż osoby unikające niebieskiego światła. Oglądanie serialu na telefonie w łóżku – szczególnie przy zgaszonym świetle – nie jest więc najlepszym pomysłem, jeśli rano chcesz mieć bystre oczy i świeży umysł.

Ale czy to oznacza, że smartfon to katastrofa?

Nie. Wbrew alarmistycznym nagłówkom, samo korzystanie z telefonu nie jest jednoznacznie szkodliwe – wszystko zależy od czasu, odległości i sposobu użycia. WHO i American Academy of Ophthalmology podkreślają, że kluczowa jest higiena cyfrowa, czyli mądre i świadome korzystanie z ekranów.

Dla bezpieczeństwa wzroku warto pamiętać o kilku zasadach:

• reguła 20-20-20: co 20 minut zrób 20 sekund przerwy, patrząc ok. 6 m w dal,
• jasność i kontrast: dostosuj ekran do warunków oświetlenia – nie za jasno, nie za ciemno,
• nie oglądaj zbyt blisko: trzymaj telefon co najmniej 35–40 cm od oczu,
• korzystaj z trybu nocnego lub filtra światła niebieskiego – zwłaszcza po zmroku,
• rób przerwy i mrugaj częściej, by nie dopuścić do wysuszenia rogówki.

Smartfon a wzrok dziecka – tu trzeba uważać bardziej

U dzieci i nastolatków zagrożenia są poważniejsze. Układ wzrokowy rozwija się intensywnie do ok. 18. roku życia, a nawyk długich sesji ekranowych w młodym wieku zwiększa ryzyko krótkowzroczności i zaburzeń koncentracji. NASK w raporcie „Nastolatki 3.0” wskazuje, że ponad 70% młodych Polaków korzysta ze smartfona ponad 4 godziny dziennie, a nawet 30% zasypia z telefonem w ręku.

Dlatego eksperci zalecają, by rodzice:

• kontrolowali czas spędzany przed ekranem i wprowadzali przerwy,
• ograniczali korzystanie z telefonu po godzinie 20:00,
• zachęcali dzieci do przebywania na zewnątrz – naturalne światło to najlepszy lek na krótkowzroczność,
• ustawiali filtry światła niebieskiego i korzystali z aplikacji ograniczających czas ekranowy,
• dawali przykład własnym zachowaniem – bo dzieci uczą się przez obserwację.

Wzroku nie psuje ekran, tylko sposób, w jaki z niego korzystamy

Oglądanie seriali na smartfonie samo w sobie nie musi prowadzić do tragedii – ale nadużywanie telefonu, brak przerw i trzymanie go zbyt blisko oczu mogą mieć realne konsekwencje zdrowotne. Tak jak nie szkodzi raz zjeść burgera, ale szkodzi jeść go codziennie – tak i z ekranami liczy się dawka i sposób.

Rabat 10 zł na abonament

80.00 zł

miesięcznie

Internet światłowodowy do 1 Gb/s

Zobacz więcej

Limit danych

bez limitu

Pobieranie

1000 Mb/s

Wysyłanie

300 Mb/s

Modem WiFi

4,99 zł/mies.

Promocja Rabat 10 zł na abonament i brak opłaty aktywacyjnej

Router Wi-Fi

Prezenty tylko na panwybierak.pl

Aktywacja 0,00 zł

80.00 zł

miesięcznie Zobacz ofertę

Zamów telefonicznie 22 122 33 44

Okres umowy 24 mies.

OFERTA, ŻE WOW!

50.00 zł

miesięcznie

Internet światłowodowy do 900 Mb/s

Zobacz więcej

Limit danych

bez limitu

Pobieranie

900 Mb/s

Wysyłanie

300 Mb/s

Modem WiFi

w cenie

Promocja oferta tylko dla nowych Klientów!

router Wi-Fi

Prezenty tylko na panwybierak.pl

Aktywacja 0,00 zł

50.00 zł

miesięcznie Zobacz ofertę

Zamów telefonicznie 22 122 33 44

Okres umowy 24 mies.

SZYBKA DOSTAWA DO 24H

59.90 zł

miesięcznie

Internet światłowodowy 800 Mb/s

Zobacz więcej

Limit danych

bez limitu

Pobieranie

800 Mb/s

Wysyłanie

200 Mb/s

Modem WiFi

1 zł/akt.

Promocja 6 miesięcy po 1 zł!

router Wi-Fi

Prezenty tylko na panwybierak.pl

Aktywacja 20,00 zł

59.90 zł

miesięcznie Zobacz ofertę

Zamów telefonicznie 22 122 33 44

Okres umowy 24 mies.

niższa cena i 6 miesięcy za 0 zł!

65.00 zł

miesięcznie

Internet stacjonarny do 1 Gb/s

Zobacz więcej

Limit danych

bez limitu

Pobieranie

1000 Mb/s

Wysyłanie

300 Mb/s

Modem WiFi

w cenie

Promocja 6 miesięcy za 0 zł!

router Wi-FI

Prezenty tylko na panwybierak.pl

Aktywacja 79,00 zł

65.00 zł

miesięcznie Zobacz ofertę

Zamów telefonicznie 22 122 33 44

Okres umowy 24 mies.

89.00 zł

miesięcznie

Internet światłowodowy 1 Gb/s

Zobacz więcej

Limit danych

bez limitu

Pobieranie

1000 Mb/s

Wysyłanie

1000 Mb/s

Modem WiFi

w cenie

Promocja 1 miesiąc za 0zł!

router Wi-Fi

Aktywacja 80,00 zł

89.00 zł

miesięcznie Zobacz ofertę

Zamów telefonicznie 22 122 33 44

Okres umowy 24 mies.

75.00 zł

miesięcznie

Internet światłowodowy do 600 Mb/s

Zobacz więcej

Limit danych

bez limitu

Pobieranie

600 Mb/s

Wysyłanie

40 Mb/s

Modem WiFi

w cenie

Promocja 10 zł miesięcznie przez 6 miesięcy!

router Wi-Fi

Prezenty tylko na panwybierak.pl

Aktywacja 50,00 zł

75.00 zł

miesięcznie Zobacz ofertę

Zamów telefonicznie 22 122 33 44

Okres umowy 24 mies.

64.99 zł

miesięcznie

Internet stacjonarny 300 Mb/s

Zobacz więcej

Limit danych

bez limitu

Pobieranie

300 Mb/s

Wysyłanie

25 Mb/s

Modem WiFi

w cenie

Promocja modem WiFi w cenie

router Wi-Fi

Aktywacja 69,99 zł

64.99 zł

miesięcznie Zobacz ofertę

Zamów telefonicznie 22 122 33 44

Okres umowy 24 mies.

Jeśli chcesz oglądać wygodniej, warto rozważyć alternatywę: streaming na większym ekranie, przez telewizor z aplikacją lub laptop z większą matrycą. A jeśli szukasz internetu, który pozwoli na płynne oglądanie bez kompromisów i przesiadkę na lepszy ekran – zajrzyj na PanWybierak.pl. Znajdziesz tam porównania ofert internetu w Twojej lokalizacji, by oglądać wygodniej i zdrowiej.

Piotr Romanowski

Miłośnik wszystkiego, co związane z nowymi technologiami. Kiedyś konsultant w branży telko; dziś działający głównie w sferze oprogramowania, a przy okazji niezmiennie zafascynowany wszystkim, co dotyczy technologii mobilnych oraz znaczenia internetu w codzienności. Kontakt: piotr@opiseo.com